<p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">《史记》记载秦始皇到泰山封禅:「</span><i style="font-size:20px;"><u>皇帝临位,作制明法,臣下修饬。廿有六年,初并天下,罔不宾服。亲巡远黎,登兹泰山,周览东极</u></i><span style="font-size:20px;">」。只可惜秦始皇刻石已消亡,惟有少量秦二世刻石的残件。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">万幸的是大观峰保留唐玄宗《纪泰山铭》,又叫唐摩崖碑,刻序言、铭文及额款共1008个字,是唐玄宗东封禅泰山的纪事碑。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明代王世贞叙述:「</span><i style="font-size:20px;"><u>穹崖造天铭书,若鸾飞凤舞于烟云之表,为之色飞</u></i><span style="font-size:20px;">」。唐高宗封泰山时的《封禅朝觐颂》在西侧,后来均毁。</span></p> 1 唐摩崖 <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">清代聂鈫在《泰山道里记》记载大观峰情况,抄录如下: </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">「</span><i style="font-size:20px;"><u>庙北悬崖削壁为大观峰,一曰弥高岩。有唐玄宗《纪泰山铭》,世谓之磨崖碑。高二丈九尺,宽一丈六尺七寸;额高三尺九寸,宽四尺。开元十四年九月御制,八分书,并题额。字径五寸,额字径一尺九寸。朱彝尊云:“碑铭典雅,或是燕、许手笔。而御书遒劲,若怒猊渴骥,羁束安闲,不比《孝经》之多肉少骨。若唐隶尽如此,何惭汉碑碣乎?”王世贞云:“其下三尺许,为拓碑者冬月篝火蚀之,遂不全。”</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>《济南府志》:“碑下截剥落,叶彬补书。”按:彬所补百八字,形似小异。后列从臣题名,字差小,好事者以古篆鑱毁。犹有“开国公臣李仁德,上柱国臣李元纮,臣尉大雅,臣王敬之”三十余字。空处亦有题名,惟颜真卿题名已亡。其巅有大小悬鼓石,下有桃花洞、裂天泉、云水池夹之。又唐高宗《朝觐碑》、苏(延页)《封东岳朝觐颂》,皆磨于崖,并佚。康熙二十三年圣祖仁皇帝御题“云峰”二大字。今上御制《戊辰二月晦夜宿岱顶》诗二首,《恭颂皇祖勒崖“云峰”二大字》诗二首,并勒此崖之西。其上有唐乾封元年刘仁愿题记。南侧一石,高可一丈,南面刻“—拳石”三字,北面刻“聪明正直”四字。孔贞瑄谓之“真泰山”,取五岳真形之义也</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">开元十三年,唐玄宗为宣扬国力,挑选各种颜色的马各一千匹,组织了浩浩荡荡的队伍来泰山,举行封禅大典,并在大观峰下凿出巨大的摩崖石碑,俗称「</span><i style="font-size:20px;"><u>唐摩崖</u></i><span style="font-size:20px;">」。 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">由于崖高风大,捶拓不易,得完整拓本极难。下半部由于捶拓无度,残剥十分严重,明人叶彬补书百八字。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">乾隆初,大学士赵国麟以旧本重摹补之,但90%的铭文保存完好,依然不失原来的风采。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">也就是说唐摩崖在明清重新补刻,尤其下半部。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">至开元十二年时,奏请封禅的呼声已是甚嚣尘上。据《旧唐书·礼志三》载:「</span><i style="font-size:20px;"><u>文武百僚,朝集使、皇亲及四方学士,皆以理化升平,时谷屡稔,上书请修封禅之礼并献赋颂者,前后千有余篇</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">唐玄宗于开元十二年闰十一月居东都洛阳的一个月中,群臣就连续4次上书奏请封禅。《册府元龟·封禅二》记载吏部尚书裴崔等文武百官,上书请封东岳,盛赞玄宗「</span><i style="font-size:20px;"><u>握符提象,出震乘图,英威迈于百王,至德加于四海</u></i><span style="font-size:20px;">」。他们陈情溢于言表:「</span><i style="font-size:20px;"><u>臣幸遭昌运,谬齿周行,咸申就日之诚,愿睹封峦之庆</u></i><span style="font-size:20px;">」。玄宗未允。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">张说、源乾曜又第三次上书奏请封禅:「</span><i style="font-size:20px;"><u>今四海和平,百蛮率职,莫不含道德之甘实,咀仁义之馨香</u></i><span style="font-size:20px;">」。玄宗再次推托。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">至开元十三年十一月,玄宗率领文武百官、皇室以及参加典禅人士从洛阳抵泰山,斋戒之后,玄宗独与宰相、诸王及典祭礼官自南麓步登山头。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">玄宗因问前代帝王秘封玉牒之文,礼部侍郎贺知章对曰:「</span><i style="font-size:20px;"><u>玉牒本是通于神明之意。前代帝王,所求各异:或祷年算,或思神仙,其事微密,是故莫知之</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">玄宗曰:「</span><i style="font-size:20px;"><u>朕今此行,皆为苍生祈福,更无秘请。宜将玉牒出示百僚,使知朕意</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">据《唐大诏令集》记载开元玉牒文如下:「</span><i style="font-size:20px;"><u>有唐天子臣隆基,敢昭告于昊天上帝:天启李氏,运兴土德,高祖太宗,受命立极;高宗升中,六合殷盛;中宗绍夏,继体丕定。上帝眷佑,锡臣忠武,底绥内难,推戴圣父。恭承大宝,十有三年;敬告天意,四海晏然。封祀岱岳,谢成于天;子孙百禄,苍生受福</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">玄宗按照自定的「</span><i style="font-size:20px;"><u>先奠后燔</u></i><span style="font-size:20px;">」之仪,步上封台前坛,祭拜昊天上帝,以高祖配享,玄宗首献,邠王亚献,宁王终献。献毕,瘗玉牒文,以五色土圆封,燔柴告天。玄宗心情极为激动,言道:「</span><i style="font-size:20px;"><u>今封祀初建,云物体佑,皆是卿等辅弼之力,君臣相保,勉副天心,长如今日,不敢矜怠</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">翌日,行禅于社首山,祀皇地祇。其禅社首玉册文曰:「</span><i style="font-size:20px;"><u>惟开元十三年,岁次乙丑十一月辛已朔十一日辛卯,嗣天子臣隆基,敢昭告于皇地祇:臣嗣守鸿名,膺兹丕运,率循地义,以为人极,夙夜祗若,迄未敢康。赖坤元隆灵,锡之景祐,资植庶类,屡惟丰年。式展时巡,报功厚载,敬以玉帛、牺齐、粢盛、庶品,备兹瘗礼,式表至诚。睿宗大圣真皇帝配神作主。尚飨</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">封禅告成,玄宗下诏大赦天下,封泰山神为「</span><i style="font-size:20px;"><u>天齐王</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">最上面「</span><i style="font-size:20px;"><u>天下大观——纪泰山铭</u></i><span style="font-size:20px;">」这片金光闪闪的石刻,是唐玄宗李隆基的御碑。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">下面就是唐玄宗《纪泰山铭》,全文抄录如下:「</span><i style="font-size:20px;"><u>宅帝位,十有四载,顾惟不德,懵于至道,任夫难任,安夫难安。兹朕未知获戾于上下,心之浩荡,若涉于大川。赖上帝垂休,先后储庆,宰衡庶尹,交修皇极,四海会同,五典敷畅,岁云嘉熟,人用大和。百辟佥谋,唱余封禅。谓孝莫大于严父,谓礼莫尊于告天,天符既至,人望既积,固请不已,固辞不获。肆余与夫二三臣,稽虞典,绎汉制,张皇六师,震叠九宇,旌旗有列,士马无哗,肃肃邕邕,翼翼溶溶,以至于岱宗,顺也。《尔雅》曰泰山为东岳,《周官》曰兖州之镇山。实惟天帝之孙,群灵之府。其方处万物之始,故称岱焉;其位居五岳之伯,故称宗焉。自昔王者受命易姓,于是乎启天地,荐成功,序图录,纪氏号。朕统承先王,兹率厥典,实欲报玄天之眷命,为苍生之祈福,岂敢高视千古,自比九皇哉!故设坛场于山下,受群方之助祭;躬封燎于山上,冀一献之通神。斯亦因高崇天,就广增地之义也。乃仲冬庚寅,有事东岳,类于上帝,配我高祖,在天之神,罔不毕降。粤翌日,禅于社首,侑我圣考,祀于皇衹,在地之神,罔不咸举。暨壬辰,觐群后。上公进曰:“天子膺天符,纳介福。”群臣拜稽首,千万岁,庆答欢同,陈诫以德。大浑叶度,彝伦攸叙,三事百揆,时乃之功。万物由庚,兆人允植,列牧众宰,时乃之功。一二兄弟,笃行孝友,锡类万国,时惟休哉。我儒制礼,我史作乐,天地扰顺,时惟休哉。蛮夷戎狄,重译来贡,累圣之化,朕何慕焉。五灵百宝,日来月集,会昌之运,朕何感焉。凡今而后,儆乃在位,一王度,齐象法,榷旧章,补缺政,存易简,去烦苛,思立人极,乃见天则。於戏!天生蒸人,惟后时乂,能以美利利天下,事天明矣;地德载物,惟后时相,能以厚生生万人,事地察矣。天地明察,鬼神著矣。惟我艺祖文考,精爽在天,其曰“懿予幼余,克享上帝,惟帝时若,馨香其下。”丕乃曰:“会我之有唐氏文武之曾孙隆基,诞锡新命,缵戎旧业,永保天禄,子孙其承之。”余小子敢对扬上帝之休命,则亦与百执事尚绥兆人,将多于前功,而毖彼后患。一夫不获,万方其罪予;一心有终,上天其知我。朕维宝行三德:曰慈、俭、谦。慈者覆无疆之言,俭者崇将来之训,自满者人损,自谦者天益。苟如是,则轨迹易循,基构易守,磨石壁,刻金记,后之人听词而见心,观末而知本。铭曰:维天生人,立君以理,维君受命,奉天为子。代去不留,人来无已,德凉者灭,道高斯起。赫赫高祖,明明太宗,爰革隋政,奄有万邦。罄天张宇,尽地开封,武称有截,文表时邕。高宗稽古,德施周溥,茫茫九夷,削平一鼓。礼备封禅,功齐舜禹,岩岩岱宗,衎我神主。中宗绍运,旧邦维新,睿宗继明,天下归仁。恭己南面,氤氲化醇,告成之礼,留诸后人。缅余小子,重基五圣,匪功伐高,匪德矜盛。钦若祀典,丕承永命,至诚动天,福我万姓。古封泰山,七十二君,或禅奕奕,或禅云云。其迹不见,其名可闻,祗遹文祖,光昭旧勋。方士虚诞,儒书龌龊,佚后求仙,诬神检玉。秦灾风雨,汉污编录,德未合天,或承之辱。道在观政,名非从欲,铭心绝岩,播告群岳</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">碑序言、铭文及额款共1008个字,是唐玄宗东封泰山歌功颂德的纪事碑,曾多次贴金。碑文书写刚劲有力,是研究唐代书法和雕刻艺术的珍贵资料。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>大唐开元十四年岁在景寅九月乙亥朔十二日景戌建</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">前右侧有石碑,唐摩崖为全国重点文物保护单位。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">大观峰前原有东岳庙,是东岳大帝的上庙,历代重修,乾隆帝题额「</span><i style="font-size:20px;"><u>资始惟元</u></i><span style="font-size:20px;">」、「</span><i style="font-size:20px;"><u>上摩苍昊</u></i><span style="font-size:20px;">」。民国年间庙毁,今存台基及清咸丰年间重修碑及这块「</span><i style="font-size:20px;"><u>勅修东嶽庙</u></i><span style="font-size:20px;">」横匾。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">1910年拍照的唐玄宗所作的《纪泰山铭》,可以清楚看到在大观峰前面有一组建筑,这就是东岳庙。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">《重修泰山顶东岳庙碑记》碑在岱顶东岳庙山门外东侧,立于清成丰七年。螭首,楷书。在上世纪50年代拆除岱顶东岳庙,但碑仍立原处。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">全文抄录如下:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">「</span><i style="font-size:20px;"><u>重修泰山顶东岳庙碑记</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>诰授资政大夫、巡抚山东等处提督军门、兼理盐政觉罗崇恩撰文,赐进士出身、诰授奉直大夫、赏戴花翎侍读衔、翰林院编修、武英殿协修朱学笃书丹。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>皇帝御极之七年,岱顶东岳庙新葺告成。朴斫松柏,丹雘云霞,洵足以妥山灵而祈民福也。庙建最古,代有修葺。我朝典重巡方,礼隆柴望。乾隆三十三年,特发国帑,重新庙貌,迄于今又历年所,风雨剥蚀,半就颓圮。道光丁酉,余来守是土,亟欲整修,顾力未逮而不果。咸丰甲寅,再抚山左,于时粤匪犯顺扰我东土,天威震赫,小丑就歼,士民欣欣,安堵复业,抑山灵之所默为呵护者非浅鲜也。丙辰夏旱,禾苗尽槁,时余以事入兖沂,回轺莅止,斋祓虔祷,牲醴甫陈,甘霖大霈,所谓触石而出,肤寸而合,不崇朝而雨遍天下者,若此其神贶。亟捐廉俸,聿复旧制,同僚乐善,各分俸相济。会将军庆公祺、大宗伯瑞公麟奉命来东,驻节山麓,陟庙展谒,并助兴举,鸠工庀材,克日经始,泰安令童君埏实司其事,阅十三月而工成。夫神所凭依将在德矣,岂惟是榱题藻丽,栋宇庄严,谓足答神庥,昭明德哉。所愿居是邦者,敦返朴还淳之俗;尹斯土者,廑爱民勤政之心,日监在兹,聿获多福。是则余之厚望也夫。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>咸丰七年岁次丁巳七月朔日</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">然后观看唐玄宗的《纪泰山铭》隔壁,发现清代石刻较多,如果仔细观察,发现许多都是覆盖明代或宋代基础上复刻的。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">我们观察《纪泰山铭》落款边上有被覆盖的石刻,发现有「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖丙申</u></i><span style="font-size:20px;">」字样,这里石刻集中且多重叠、覆盖。古人为占好的位置,常有毁前人石刻而刻自己的,如:明知州林火阜毁唐玄宗《登封降禅朝觐颂》刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>忠孝廉节</u></i><span style="font-size:20px;">」四大字,后来这四字又被乾隆帝《宿岱顶》诗覆盖。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">《武则天颂》疑毁于「</span><i style="font-size:20px;"><u>置身霄汉</u></i><span style="font-size:20px;">」,唐开元《东封朝觐坛颂》被古篆等覆盖,颜真卿题名被明人方元焕石刻覆盖,后方诗又遭磨灭。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">先叙述《纪泰山铭》西侧的摩崖石刻,这里大多数都是明清时所刻。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">大观峰的最高处,有题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>星辰可摘</u></i><span style="font-size:20px;">」,楷书体,未见有题跋,取自李白《夜宿山寺》诗句:「</span><i style="font-size:20px;"><u>危楼高百尺,手可摘星辰。不敢高声语,恐惊天上人</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">下面偏东题刻为「</span><i style="font-size:20px;"><u>壁立万仞</u></i><span style="font-size:20px;">」,楷书体,刻于明嘉靖间,泰安知州仲言永题。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此题刻将《纪泰山铭》后跟随唐玄宗封禅的官员衔名压盖。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">然后我们欣赏「</span><i style="font-size:20px;"><u>天地同攸</u></i><span style="font-size:20px;">」,居大观峰《纪泰山铭》西侧石壁上,楷书体,该题刻由济南府通判、上饶徐南金于嘉靖十五年书写。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">仔细观察后发现,被「</span><i style="font-size:20px;"><u>天地同攸</u></i><span style="font-size:20px;">」压盖的石刻有「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖丙申</u></i><span style="font-size:20px;">」、「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖甲午</u></i><span style="font-size:20px;">」、「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖十四年</u></i><span style="font-size:20px;">」、「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖十三年</u></i><span style="font-size:20px;">」等刻字。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">下面是「</span><i style="font-size:20px;"><u>弥高</u></i><span style="font-size:20px;">」,明万历壬午孟夏,翰林侍讲韩世能题,隶书体。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">该句出自《论语·字罕》:「</span><i style="font-size:20px;"><u>仰之弥高,钻之弥坚,瞻之在前,忽焉在后</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">细看绿色框里有「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖二十八年三月吉日</u></i><span style="font-size:20px;">」,落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>勅□陈氏</u></i><span style="font-size:20px;">」,另有大字「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖□□年</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">另一处为「</span><i style="font-size:20px;"><u>万历十八年中秋望日 苏州秦奎三登于此</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>至哉坤元</u></i><span style="font-size:20px;">」,刻于康熙六十一年,有跋「</span><i style="font-size:20px;"><u>康熙壬寅岁,萧湘赵纶题</u></i><span style="font-size:20px;">」。此句出于《易·坤》:「</span><i style="font-size:20px;"><u>至哉坤元,万物资生,乃承顺天</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">右侧有题刻:「</span><i style="font-size:20px;"><u>明嘉靖庚申秋九月,南京太仆寺寺丞,京山马乾元,登眺于此</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">我发现大观峰的题刻大多为官员或普通游者的到此一游留下的记录。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">最上方为「</span><i style="font-size:20px;"><u>光绪三年三月二日入觐南旋,偕蜀东敖春仁,白下冯君佐,犹子文堉同登,是夕宿岱顶,次日登日观,南昌梅启熙小岩书</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">下面有题刻:「</span><i style="font-size:20px;"><u>同治癸酉春,由金陵入觐,二月六日至泰安,遂登泰山,是夕宿岱顶,明日登日观观日出。同游者黄岩李孝廉绍衣谷士,时己亥同年苏进士名显炳,臣作邑于此,实为主人瑞安孙衣言勤西书</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">附近还有:「</span><i style="font-size:20px;"><u>县知县常熟蒋因培,召工刻石,敏盘题记,和州姚树勋察书,前泰安郭敏盘,洪洞刘师陆,盂田嵩年侍,并男初民、少民、富民、侄仁民、门人历城安毕,登岳宿太平顶,丙辰观日出,去部侍郎山东学政当涂黄钺按试泰。嘉庆甲戌二月乙卯,内阁学士兼礼</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">紧邻左下方有:「</span><i style="font-size:20px;"><u>光绪三年三月二日入觐南旋,偕蜀东敖春仁,白下冯君佐,犹子文堉同登,是夕宿岱顶,次日登日观,南昌梅启熙小岩书</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">就近观看:「</span><i style="font-size:20px;"><u>同治癸酉春,由金陵入觐,二月六日至泰安,遂登泰山,是夕宿岱顶,明日登日观观日出。同游者黄岩李孝廉绍衣谷士,时己亥同年苏进士名显炳,臣作邑于此,实为主人瑞安孙衣言勤西书</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">右侧题字为:「</span><i style="font-size:20px;"><u>县知县常熟蒋因培,召工刻石,敏盘题记,和州姚树勋察书,前泰安郭敏盘,洪洞刘师陆,盂田嵩年侍,并男初民、少民、富民、侄仁民、门人历城安毕,登岳宿太平顶,丙辰观日出,去部侍郎山东学政当涂黄钺按试泰。嘉庆甲戌二月乙卯,内阁学士兼礼」</u></i><span style="font-size:20px;">。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">左侧题字:「</span><i style="font-size:20px;"><u>光绪三年三月二日入觐南旋,偕蜀东敖春仁,白下冯君佐,犹子文堉同登,是夕宿岱顶,次日登日观,南昌梅启熙小岩书</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">就近观察:「</span><i style="font-size:20px;"><u>县知县常熟蒋因培,召工刻石,敏盘题记,和州姚树勋察书,前泰安郭敏盘,洪洞刘师陆,盂田嵩年侍,并男初民、少民、富民、侄仁民、门人历城安毕,登岳宿太平顶,丙辰观日出,去部侍郎山东学政当涂黄钺按试泰。嘉庆甲戌二月乙卯,内阁学士兼礼</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>顶庙清官</u></i><span style="font-size:20px;">」,楷书体,有题跋:「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖辛酉秋九月吉日为,□官阳信县县丞任仟立</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">细看「</span><i style="font-size:20px;"><u>舆国咸宁</u></i><span style="font-size:20px;">」和「</span><i style="font-size:20px;"><u>体乾润物</u></i><span style="font-size:20px;">」,都是知泰安府事长白萨槎题,但两个时间段。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>舆国咸宁</u></i><span style="font-size:20px;">」,楷书体,刻于乾隆十三年,有题跋:「</span><i style="font-size:20px;"><u>乾隆戊辰年仲冬,知泰安府事长白萨槎题</u></i><span style="font-size:20px;">」。取意「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰山安则四海安</u></i><span style="font-size:20px;">」,谓全国都同泰山一样安宁。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>体乾润物</u></i><span style="font-size:20px;">」,楷书体,有题跋:「</span><i style="font-size:20px;"><u>乾隆十三年戊辰仲冬月</u></i><span style="font-size:20px;">」。体,实行。乾,天,此指天道。意思是泰山实行天道,润泽万物。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">萨槎的书法风格具有颜体底子,笔画方正厚重,体现清代官楷「</span><i style="font-size:20px;"><u>馆阁体</u></i><span style="font-size:20px;">」的典型风格。 </span></p> 2 清摩崖石刻 <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">从泰山铭西侧是云峰,这里最主要的是康熙「</span><i style="font-size:20px;"><u>云峰</u></i><span style="font-size:20px;">」和乾隆夜宿岱顶诗刻二首。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">题刻「青壁丹崕」,崕通崖字,行书体,无题跋,由于是蓝色,比较显眼,题刻年代及作者不详,有人说是南宋女词人李清照第一任丈夫赵明诚所题。此词出于宋朝词人陈著的《次韵戴帅初不赴丹山醵饮二首》中「</span><i style="font-size:20px;"><u>青壁丹崖本深窈,谁知冷处有人看</u></i><span style="font-size:20px;">」。丹崖就是指字体描红后的山体颜色。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">最右上角为篆体「</span><i style="font-size:20px;"><u>五岳之宗</u></i><span style="font-size:20px;">」,没有落款。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">旁边是「</span><i style="font-size:20px;"><u>舆国同安</u></i><span style="font-size:20px;">」,楷书体,有文章说是康熙皇帝所书。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">另外「</span><i style="font-size:20px;"><u>呼吸宇宙</u></i><span style="font-size:20px;">」,楷书体,无落款,形容泰山胸怀博大,生机勃勃,顶天立地。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">下方有题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>尊崇</u></i><span style="font-size:20px;">」,隶书体,题刻年代不详。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">旁边是「</span><i style="font-size:20px;"><u>舆国同安,呼吸宇宙</u></i><span style="font-size:20px;">」,楷书体,题刻年代不详。形容泰山胸怀博大,生机勃勃,顶天立地。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">下方有题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>尊崇</u></i><span style="font-size:20px;">」,隶书体,题刻年代不详。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">西侧是云峰,常有云雾笼罩而得名之,峰顶有「</span><i style="font-size:20px;"><u>云峰</u></i><span style="font-size:20px;">」题刻,落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>甲子冬日登岱题</u></i><span style="font-size:20px;">」,中间方章已空,推测清圣祖玄烨于康熙二十三年十月初十日,登泰山时所御题。 </span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">下面是《乾隆夜宿岱顶诗刻二首》 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">其一 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">「</span><i style="font-size:20px;"><u>攀跻凌岳顶,仆役亦已劳。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>行宫恰数宇,旧筑山之坳。 </u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>迥与天为邻,滃然云作巢。 </u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>依栏俯岱松,凭窗眄齐郊。 </u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>于焉此休息,意外得所遭。 </u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>恭诵对月诗,徘徊惜清宵</u></i><span style="font-size:20px;">」。 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">其二</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">「</span><i style="font-size:20px;"><u>傍晚云雾收,近霄星斗朗。 </u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>天籁下笙竽,松花入帷幌。 </u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>神心相妙达,今古一俯仰。 </u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>始遇有宿缘,初地惬真赏。 </u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>清梦不可得,求仙果痴想</u></i><span style="font-size:20px;">」。 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>乾隆戊辰二月晦夜宿岱顶作,御笔</u></i><span style="font-size:20px;">」。 </span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">紧挨左侧有题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>置身霄汉</u></i><span style="font-size:20px;">」,刻于康熙五十六年,当年《武则天颂》疑毁于这块题字。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>岩岩</u></i><span style="font-size:20px;">」,楷书体,刻于清光绪三十三年,有题跋:「</span><i style="font-size:20px;"><u>安程大宾车驾郎,光绪丙午四月,天津徐世光题</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">徐世光(1857年—1929年),字友梅,号少卿,河南卫辉府人,民国大总统徐世昌之弟。清末历任山东青州、济南知府及登莱青道台。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">语出《诗经·鲁颂》:「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰山岩岩,鲁邦所瞻</u></i><span style="font-size:20px;">」。古人认为用「</span><i style="font-size:20px;"><u>岩岩</u></i><span style="font-size:20px;">」一词形容泰山最为恰切了。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>大观</u></i><span style="font-size:20px;">」,楷书体,题刻年代不详,南昌王政书。指此石壁蔚为大观也。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">⼤观峰下有泉,故题泉为「</span><i style="font-size:20px;"><u>裂天泉</u></i><span style="font-size:20px;">」、「</span><i style="font-size:20px;"><u>圣⽔池</u></i><span style="font-size:20px;">」,据说泉⽔⽢甜,有祛病之功效。现涸。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">还有题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>心</u></i><span style="font-size:20px;">」及「</span><i style="font-size:20px;"><u>圣水池</u></i><span style="font-size:20px;">」。仔细观察可以发现,这里新题刻压盖着很多旧题刻,隐隐约约,层层叠叠,不计其数。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">边看到「</span><i style="font-size:20px;"><u>明嘉靖庚申秋九月南京太仆寺寺丞京山马乾元登眺于此</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">得知太仆寺是负责南直隶地方的马政事务。太仆寺丞,属于正六品。嘉靖庚申年,六品官员马乾元登到泰山顶揽胜。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">「</span><i style="font-size:20px;"><u>蹑云捧⽇</u></i><span style="font-size:20px;">」刻⽯题刻年代不详,落款为:「</span><i style="font-size:20px;"><u>云中范⿍钟书</u></i><span style="font-size:20px;">」。蹑乃踩也,即踩着⽩云,双⼿捧着太阳。形容意在泰⼭之巅,可以脚踩⽩云,⼿托太阳,⾔泰⼭之⾼。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">山东布政使吴廷斌登岱题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>名山圣水</u></i><span style="font-size:20px;">」,题刻年代不详,因大观峰下有泉,故题之。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">上方有山东布政使吴廷斌登岱题刻:「</span><i style="font-size:20px;"><u>光绪三十有三年,岁次丁未夏四月,头品顶戴,山东布政使吴廷斌,二次奉命,致祭泰山。礼成登绝顶,观日出,游诸崖暨十八盘,访五大夫松,时正请帑兴修碧霞宫,因去夏亢旱,祷雨灵应,通省普霑,岁获丰稔,敬答神贶,复周历查看工程,寓山三日,同观礼者,泰安府知府宗室玉构,署泰安县知县金溪杨承泽,候补知府太平苏锡爵,候补知县钱塘陈庆蕃,献县白汉臣,泾县王拔萃</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">吴廷斌(1839-1914),字赞臣,清代大臣,安徽泾县茂林人,厉任山西省、山东省巡抚。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">唐代著名书法家颜真卿的题名被明人方元焕石刻鑱盖,后方诗又遭磨灭,「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰山北斗</u></i><span style="font-size:20px;">」被「</span><i style="font-size:20px;"><u>天根云窟</u></i><span style="font-size:20px;">」覆盖,刻于康熙元年。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>康熙元年岁次壬寅孟夏吉旦,东郡任克溥题</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">任克溥(1618-1703),字海眉,山东聊城人。清顺治四年进士。历南阳府推官、吏科给事中、刑科给事中、礼科都给事中、太常寺少卿,官至刑部侍郎。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">下方有题刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>于山见泰岱之高</u></i><span style="font-size:20px;">」,隶书体,有题跋:「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉庆二十一年二月望日,督河使者李逢亨谨识</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">细看有旧题刻,依稀可见「</span><i style="font-size:20px;"><u>大定已酉夏</u></i><span style="font-size:20px;">」和「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖二十一年</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这是「</span><i style="font-size:20px;"><u>志在随英雄救国</u></i><span style="font-size:20px;">」,落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>丁卯年八月二十八日 张朱义</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这是文人的涂鸦「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖丁卯夏初英和蒋子蒲同识游踪</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">「</span><i style="font-size:20px;"><u>登泰观海</u></i><span style="font-size:20px;">」刻于嘉靖四十一年,嘉靖进士、御史、四川射洪县高泉人谢东山等题。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">题刻之上有跋语:「</span><i style="font-size:20px;"><u>孟子曰:‘孔子登东山而小鲁,登泰山而小天下,故观于海者难为水,游于圣人之门者难为言。观水有术,必观其澜。日月由明,容光必照。流水之为物也,不盈科不行;君子之志于道也,不成章不达</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> 3 宋摩崖石刻 <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">大观峰东南有宋代摩崖碑,上原有宋真宗东封泰山时《御制功德铭》,后明人翟涛在其上大书「</span><i style="font-size:20px;"><u>德星岩</u></i><span style="font-size:20px;">」,将其铲毁。今仅剩篆额「</span><i style="font-size:20px;"><u>登泰山谢天书述二圣功德铭</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">清代聂鈫《泰山道里记》记载宋摩崖:「</span><i style="font-size:20px;"><u>唐摩崖东为宋摩崖碑,真宗《述功德铭》摩勒于上。高二丈六尺,宽一丈一尺六寸;额高二尺八寸,宽五尺五寸。大中祥符元年十月御制、正书并篆额。是碑有二,一勒山上,一勒山下城南。其勒山下者,所谓阴字碑也。其勒山上者,文字径二寸,额字径八寸。明嘉靖间鄞人汪坦大书,东安邵鸣歧等题名一则。又安阳人翟涛奉当事僚友同游,引汉陈、荀诸贤之聚,太史以德星奏一事,自为题名,复书“德星岩”三大字,并鑱盖于上。每行约毁三四十字。下截尚有字句可读,其得字二百二十有五。篆额“登泰山谢天书述二圣功德之铭”十三字,完好如初。原碑字迹犹存,何以孔贞瑄称只成其额也?《文献通考》:“初,王钦若言唐高宗、玄宗二碑之东,石壁南向平峭,欲即崖成碑以勒圣制,上曰:‘朕之功德,固无所纪,若须撰述,不过谢上天敷佑,叙祖宗盛美尔。’命勒石北向,以答天眷。”元好问《东游略纪》云:“岳顶封禅坛下,有唐、宋摩崖。”据此则真宗之《述功德铭》,先经磨勒岱巅,后又立碑城南也。乃后人第知有城南之碑,而不复知有岱巅之碑矣</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">大中祥符元年十月,宋真宗自汴京出发,千乘万骑,东封泰山。改乾封县为奉符县,封泰山神为「</span><i style="font-size:20px;"><u>天齐仁圣帝</u></i><span style="font-size:20px;">」,封泰山女神为「</span><i style="font-size:20px;"><u>天仙玉女碧霞元君</u></i><span style="font-size:20px;">」,在泰山顶唐摩崖东侧刻《谢天书述二圣功德铭》,诏王旦撰《封祀坛颂》、王钦若撰《社首坛颂》、陈尧叟撰《朝觐坛颂》,各立碑山下。现唯王旦《封祀坛颂碑》尚存于岱庙院内。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">唐摩崖到宋摩崖有铁栅栏拦挡,需要绕过去,首先看见「</span><i style="font-size:20px;"><u>深远高大</u></i><span style="font-size:20px;">」石刻,落款为:「</span><i style="font-size:20px;"><u>民国癸酉(1933年)六月,海城陈兴亚题</u></i><span style="font-size:20px;">」。陈兴亚不多说了,不过喜欢到处题字。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此摩崖碑在岱顶大观峰东侧,俗称「</span><i style="font-size:20px;"><u>宋摩崖</u></i><span style="font-size:20px;">」,刻于宋大中祥符元年,宋真宗赵恒撰文、书丹并篆额。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">铭文被明人翟涛所题「</span><i style="font-size:20px;"><u>德星岩</u></i><span style="font-size:20px;">」大字压盖,对原刻行数及各行字数无法统计。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">最上面额篆「</span><i style="font-size:20px;"><u>登泰山谢天书述二圣功德之铭</u></i><span style="font-size:20px;">」,今尚清晰可见。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">我将《登泰山谢天书述二圣功德之铭》全文抄录如下:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">「</span><i style="font-size:20px;"><u>登泰山谢天书述二圣功德之铭</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>朕闻一区宇而恢德教,安品物而致升平,此邦家之大业也;考茂典而荐至诚,登乔岳而答纯锡,此王者之昭事也。结绳以往,茫茫而莫知,方册所存,章章而可辨,罔不开先流福,累洽储休,长发其祥,永锡尔类。故能禋祀上帝,肆觐群候,追八九之遐躅,徇亿兆之欢心。是以武王剿独夫,集大统,而成王以之东巡;高帝平三猾,启天禄,而武帝以之上封。曩以五代陵夷,四方分裂,嗷嗷九域,顾影而求存;颙颙万民,呼天而仰诉。不有神武,多难何以戡;不有文明,至治何以复。恭惟太祖启运立极英武圣文神德元功大孝皇帝,积庆自始,受命无疆,历试以艰难,终陟于元后。威灵震迭,玄泽汪翔,无往不宾,有来斯应。济民于涂炭,登物于春台。俾万邦,成汤之甚盛;咸宣九德,文王之有声。启运于前,垂裕于后。太宗至仁应道神功圣德文武大明广孝皇帝,洪基载绍,景贶诞应。如日之升,烛于率土;如天之广,覆于群生。人文化成,神道设教。尊贤尚德,下武后刑。金石之音,明灵是格。玉帛之礼,蛮貊来同。书轨毕臻,典彝无阙。上元降鉴,舜虞之温恭;庶民不知,唐尧之于变。重熙之盛,冠绝于古先;增高之文,已颁乎成命。逡巡其事,谦莫大焉。肆予冲人,获守丕构。其德不类,其志不明。弗克嗣兴,罔识攸济。属以阳春届节,灵文锡庆。由是济河耆老,邹鲁诸生,启予于神休,邀予以封祀,不远千里,来至阙庭。朕惕然而莫当,彼确乎而莫止。俄而王公藩牧,卿士列校,献封者五上,伏阁者万余,以为景命惟新,珍符纷委,不可辞者天意,不可拒者群心。天意苟违,何以谓之顺道;群心苟郁,何以谓之从人。是以登介丘,成大礼,敦谕虽至,勤请弥固。窃念乾坤垂祜,宗祏储祉,导扬嘉气,仅洽小康。唯夫疆场以宁,干戈以息;风雨以顺,稼穑以登;无震无惊,既庶既富;皆天之赐也,岂朕之功欤!虽则告成功,纪徽号,非凉德之克堪也。然而序图箓,答殊祯,非眇躬之敢让也。天孙日观,梁甫仙闾;五岳之宗,万物之始;升中燔柴,旧章斯在。继成先志懿范,遒已定之经;祗事圜丘严配,肃因心之孝。于是诏辅臣以经置,命群儒而讲习,给祠祀者罔有不至,供朕身者无必求丰。故玉币牺牲,朕之所勤也;羽仪服御,朕之所简也。精意笃志,夙兴夕惕;诚明洞达,显应乃彰。自天垂恩,正真亲临于云驭;奉符行事,子育敢怠于政经。粤以暮秋之初,恭享清庙,告以陟配;孟冬之吉,虔登岱宗,伸乎对越。奉宝箓于座左,升祖宗于并侑,礼之正也,孝之始也。乃禅社首,厥制咸若。于时天神毕降,地祗毕登,可期,奠献如睹。其荐也虽惭乎明德,其感也实在乎至诚。亦复酌酆宫之前闻,遵甘泉之受计;百辟委佩,五等奉璋;肆眚施仁,举善勤治;稽考制度,采摭风谣。文物声明,所以扬二圣之洪烈;欢娱庆赐,所以慰百姓之来思。盖又两仪之纯嘏,七庙之余庆,邦家之盛美,蒸黎之介福,岂予寡昧所可致焉。唯当寤寐寅畏,夙夜惕厪,不自满假,不自逸豫,宠绥庶国,茂育群伦,以答穹昊之眷命焉。勒铭山阿,用垂永世。铭曰:</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>节彼岱岳,岿然东方。庶物伊始,玄感其章。自昔受命,反始穹苍。燔柴于此,七十六王。顾惟寡薄,恭嗣洪猷。乾乾慄慄,虽休勿休。元符昭锡,余庆遐流。群情所迫,盛则爰修。前王丕显,是曰告成。伊予冲眇,无德而名。永怀眷佑,祜答景灵。聿崇严祀,用答精诚。殊祥叠委,寓县奔驰。礼无违者,神实格思。藏封石累,刻字山嵋。蒸民永泰,繁祉常垂。</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>大中祥符元年十月二十七日 </u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>御书院奉敕模勒刻石</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这面实际上就是宋摩崖,当初「</span><i style="font-size:20px;"><u>登泰山谢天书述二圣功德之铭</u></i><span style="font-size:20px;">」就在上面,后来被这四块石刻所覆盖。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">最左侧是「</span><i style="font-size:20px;"><u>五岳之宗</u></i><span style="font-size:20px;">」,为嘉靖四十一年所刻。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">中间为「</span><i style="font-size:20px;"><u>只有天在上,更无山与齐</u></i><span style="font-size:20px;">」,为嘉庆八年所刻。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">最右为「</span><i style="font-size:20px;"><u>德星岩</u></i><span style="font-size:20px;">」刻⽯,刻于明嘉靖四⼗三年,把宋代刻⽯的⼤部分都破坏了。最下面是「</span><i style="font-size:20px;"><u>登峰造极</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">先看「</span><i style="font-size:20px;"><u>五岳之宗</u></i><span style="font-size:20px;">」,没有落款,未知作者,但字体雄浑,有资料记载为「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉靖四十一年十月朔,曲敏德题</u></i><span style="font-size:20px;">」。 </span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">隔壁就是「</span><i style="font-size:20px;"><u>只有天在上,更无山与齐</u></i><span style="font-size:20px;">」,上题「</span><i style="font-size:20px;"><u>嘉庆八年正月毂旦</u></i><span style="font-size:20px;">」,落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>泰安县知县长白舒輅敬书</u></i><span style="font-size:20px;">」,语句源于宋代寇准诗句:「</span><i style="font-size:20px;"><u>只有天在上,更无山与齐。举头红日近,回首白云低</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">舒輅姓他塔喇氏,满洲正白旗人,乾隆五年(1740年)任巡视台湾监察御史,后升任陕西督粮道。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这是「</span><i style="font-size:20px;"><u>德星岩</u></i><span style="font-size:20px;">」刻⽯,没有看到落款与姓名,有资料介绍落款为「</span><i style="font-size:20px;"><u>明嘉靖甲⼦年,安阳翟涛题</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">翟涛,曾代理泰安知府,⽽此字径⼤,超过1⽶,笔画⼜肥,把宋代刻⽯的⼤部分字覆盖了。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这「</span><i style="font-size:20px;"><u>德星岩</u></i><span style="font-size:20px;">」刻⽯右侧密密麻麻的小字,这就是宋代「</span><i style="font-size:20px;"><u>登泰山谢天书述二圣功德之铭</u></i><span style="font-size:20px;">」残余。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">下面题刻为「</span><i style="font-size:20px;"><u>登峰造极</u></i><span style="font-size:20px;">」,上题为「</span><u style="font-size:20px;">葵亥孟春</u><span style="font-size:20px;">」,落款为「</span><i style="font-size:20px;"><u>长白舒輅敬书</u></i><span style="font-size:20px;">」。与隔壁「</span><i style="font-size:20px;"><u>只有天在上,更无山与齐</u></i><span style="font-size:20px;">」是一个作者。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">背后的小字就是宋代「</span><i style="font-size:20px;"><u>登泰山谢天书述二圣功德之铭</u></i><span style="font-size:20px;">」残余。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这是「</span><i style="font-size:20px;"><u>超然尘表</u></i><span style="font-size:20px;">」石刻,刻于乾隆十三年。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">这就是《登泰山谢天书述二圣功德之铭》残余字,抄录如下:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">「</span><i style="font-size:20px;"><u>者之昭事也。结绳以往</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>群候,追八九之遐躅</u></i></p><p class="ql-block"><i style="font-size:20px;"><u>嗷嗷九域</u></i><span style="font-size:20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">石刻「</span><i style="font-size:20px;"><u>奇观</u></i><span style="font-size:20px;">」,未知作者与时间。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">还有「</span><i style="font-size:20px;"><u>为霖</u></i><span style="font-size:20px;">」二字,落款「</span><i style="font-size:20px;"><u>乾隆□□夏□□□</u></i><span style="font-size:20px;">」,未知作者, 典出《尚书·说命》:「</span><i style="font-size:20px;"><u>若岁大旱,用汝作霖雨</u></i><span style="font-size:20px;">」。比喻济世救民、恩泽苍生的抱负。 </span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px;">乾壮</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">我们几人巧遇大观峰,在此合影留念,也是一种缘分。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">大观峰静卧岱顶之中,此地崖壁削刻成碑,乃唐玄宗在开元十三年登封泰山时所御制《纪泰山铭》也,故唐摩崖。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">又有云雾环绕而得云峰其名,上为康熙的「</span><i style="font-size:20px;"><u>云峰</u></i><span style="font-size:20px;">」题字,下为乾隆《夜宿岱顶作》二诗,称清摩崖。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">峰之东南,因刻有宋真宗东封泰山时的《御制功德铭》,为宋摩崖。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">2025年7月3日</p>