<p class="ql-block"> 《留题汾上旧居》</p><p class="ql-block"> 唐·薛能</p><p class="ql-block">乡园一别五年归,回首人间总祸机。</p><p class="ql-block">尚胜邻翁常寂寞,敢嫌裘马未轻肥。</p><p class="ql-block">尘颜不见应消落,庭树曾栽已合围。</p><p class="ql-block">难说累牵还却去,可怜榆柳尚依依。</p><p class="ql-block"> 薛能(约817年-约880年),字太拙,汾州(今山西汾阳)人,中国唐代诗人、大臣。薛能于唐武宗会昌六年(846年),登进士第。宣宗大中八年(854年),书判入等中选,补盩厔尉。辟太原、陕虢、河阳从事。历任侍御史及都官、刑部员外郎。后摄嘉州刺史。咸通八年(867年),薛能由蜀归京,迁主客、度支、刑部郎中,俄为同州刺史、京兆尹。出任感化军节度使,入授工部尚书,复节度徐州,徙镇忠武,任许州忠武军节度使兼许州刺史。僖宗广明元年(880年),徐州军经许州,薛能以徐师为旧部,使馆于州内。忠武军惧怕徐军袭击,部将周岌乘众疑怒,为乱据城。薛能军乱被逐,不知所终。</p><p class="ql-block"> 注释:</p><p class="ql-block"> 1.祸机:指宦海风波。薛能历经唐末乱世,多次调任。</p><p class="ql-block"> 2.裘马轻肥:典出《论语》"乘肥马,衣轻裘",指富贵生活。</p><p class="ql-block"> 3.尘颜消落:面容因风尘衰老。</p><p class="ql-block"> 4.累牵:世俗牵绊。</p><p class="ql-block"> 5.榆柳依依:化用《诗经》"昔我往矣,杨柳依依",表故园眷恋。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 翻译:</p><p class="ql-block"> 离别乡园五载方归, </p><p class="ql-block"> 回首人间尽是宦海风波。 </p><p class="ql-block"> 幸胜邻翁长伴寂寞, </p><p class="ql-block"> 岂敢嫌弃车马未显豪奢? </p><p class="ql-block"> 风尘满面应已憔悴, </p><p class="ql-block"> 当年手栽庭树今已合围。 </p><p class="ql-block"> 难言牵绊终须离去, </p><p class="ql-block"> 可怜榆柳仍含情摇曳相随。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 《怀汾上旧居》</p><p class="ql-block"> 唐·薛能</p><p class="ql-block">素汾千载傍吾家,常忆衡门对浣纱。</p><p class="ql-block">好事喜逢投宿客,刈田因得自生瓜。</p><p class="ql-block">山头吹笛阴沉庙,陌上薪蒸突兀车。</p><p class="ql-block">投暗作珠何所用?被人专拟害灵蛇。</p><p class="ql-block"> 注释:</p><p class="ql-block"> 1.素汾:清澈的汾河,薛能故乡在汾阳。</p><p class="ql-block"> 2. 衡门:横木为门,指贫居。《诗经》"衡门之下,可以栖迟"。</p><p class="ql-block"> 3.阴沉庙:荒废古庙笛声幽咽,暗喻时代衰颓。</p><p class="ql-block"> 4.投暗作珠:典出《老子》"和光同尘",喻才华被埋没。</p><p class="ql-block"> 5.灵蛇害:隋侯救蛇得珠故事反用,指好心反遭猜忌。</p><p class="ql-block"> 翻译:</p><p class="ql-block"> 清澈汾水千载伴吾家, </p><p class="ql-block"> 常忆柴门对着浣纱溪涯。 </p><p class="ql-block"> 喜遇投宿客添趣事, </p><p class="ql-block"> 耕田偶得野瓜自生篱笆。 </p><p class="ql-block"> 山头废庙笛声沉郁, </p><p class="ql-block"> 陌上柴车突兀碾过尘沙。 </p><p class="ql-block"> 明珠暗投有何用处? </p><p class="ql-block"> 反被世人疑作害人灵蛇。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 题郭林宗墓</p><p class="ql-block"> 明·薛瑄</p><p class="ql-block">几经沧海变桑田,高冢长留古道边。</p><p class="ql-block">瑞凤有时鸣晓日,冥鸿终古没秋烟。</p><p class="ql-block">关河迢递膺舟隔,江汉空茫雅信传。</p><p class="ql-block">千载有碑应不愧,路人犹自识高贤。</p><p class="ql-block"> 薛瑄(1389年8月20日—1464年7月19日),字德温,号敬轩。河津(今山西省运城市万荣县里望乡平原村人)人。明代著名思想家、理学家、文学家,河东学派的创始人,世称“薛河东”。薛瑄继曹端之后,在北方开创了“河东之学”,门徒遍及山西、河南、关陇一带,蔚为大宗。其学传至明中期,又形成以吕大钧兄弟为主的“关中之学”,其势“几与阳明中分其感”。清人视薛学为朱学传宗,称之为“明初理学之冠”,“开明代道学之基”。高攀龙认为,有明一代,学脉有二:一是南方的阳明之学,一是北方的薛瑄朱学。其著作集有《薛文清公全集》四十六卷。</p><p class="ql-block"> 注释:</p><p class="ql-block"> 1.郭林宗:东汉名士郭泰,墓在山西介休,以德行著称。</p><p class="ql-block"> 2.膺舟:东汉李膺"登龙门"典,喻贤士难遇。</p><p class="ql-block"> 3.雅信:郭泰死后,蔡邕撰碑文云:"吾为碑铭多矣,皆有惭德,唯郭有道无愧色耳。"</p><p class="ql-block"> 4.瑞凤/冥鸿:喻郭泰如凤鸣高岗,鸿飞冥冥,超脱乱世。</p><p class="ql-block"> 翻译:</p><p class="ql-block"> 几度沧海化作桑田, </p><p class="ql-block"> 高冢巍然长存古道边。 </p><p class="ql-block"> 瑞凤曾鸣朝阳里, </p><p class="ql-block"> 冥鸿终隐秋烟间。 </p><p class="ql-block"> 山河远隔贤士难遇, </p><p class="ql-block"> 江汉苍茫唯留碑传。 </p><p class="ql-block"> 千载碑文无愧色, </p><p class="ql-block"> 路人犹指墓冢识高贤。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 《谒子夏庙》</p><p class="ql-block"> 明· 薛瑄</p><p class="ql-block">浩浩西河流,遥遥东鲁山。</p><p class="ql-block">山河远相隔,千里独游还。</p><p class="ql-block">升堂奥可入,岂曰文辞观。</p><p class="ql-block">相从陈蔡危,松柏知天寒。</p><p class="ql-block">索居晚节来,侯国师其盘。</p><p class="ql-block">去今几千载,高风洒尘寰。</p><p class="ql-block">瞻望不可及,青云映西关。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> 注释:</p><p class="ql-block"> 1.浩浩:水势浩大的样子。</p><p class="ql-block"> 2.遥遥:遥远。</p><p class="ql-block"> 3.东鲁:指春秋时鲁国,地处东方,为孔子故乡,代指儒家文化发源地。</p><p class="ql-block"> 4.升堂:进入堂屋,比喻学问或技艺达到高深境界。</p><p class="ql-block"> 5.奥:堂屋的深处,引申为深奥的道理。</p><p class="ql-block"> 6.相从陈、蔡危:指孔子在陈、蔡两国间被围困绝粮的危难经历,子夏作为弟子,亦追随左右。</p><p class="ql-block"> 7.索居:独自居住。</p><p class="ql-block"> 8.晚节:晚年的节操。</p><p class="ql-block"> 9.侯国:指子夏曾为魏国等诸侯国之师。</p><p class="ql-block"> 10.师其盘:以子夏为师表,盘通“般”,安止,引申为敬仰、效法。</p><p class="ql-block"> 11.高风:高尚的风范。</p><p class="ql-block"> 12.尘寰:人间。</p><p class="ql-block"> 13.瞻望:仰望。</p><p class="ql-block"> 翻译:</p><p class="ql-block"> 看那西河之水浩浩荡荡奔流不息,</p><p class="ql-block"> 望那东鲁之山巍峨耸立云间。</p><p class="ql-block"> 山河万里将我们阻隔,</p><p class="ql-block"> 我却不远千里独自前来祭奠。</p><p class="ql-block"> 走进庙堂方能领悟其中深意,</p><p class="ql-block"> 岂是仅看那些表面文章?</p><p class="ql-block"> 当年追随孔子历经陈蔡之困,</p><p class="ql-block"> 犹如松柏经霜方知岁寒。</p><p class="ql-block"> 晚年独居仍坚守节操,</p><p class="ql-block"> 诸侯国君都来请教治国良方。</p><p class="ql-block"> 时光飞逝已过千年,</p><p class="ql-block"> 高尚风范依然净化人间。</p><p class="ql-block"> 仰望先贤难以企及,</p><p class="ql-block"> 只见青云缭绕西关。</p>