走进上海博物馆《佛像》展。

周贤能

<p class="ql-block">2024年4月1日参观完了《三星堆》,一楼还有这个佛像展,感觉不错,也顺便去看下,</p><p class="ql-block">走进大厅就见到这座佛像,旁边有介绍。</p><p class="ql-block">白玉供养菩萨像。唐(公元618~907年。</p><p class="ql-block">这尊菩萨像是主尊像和众胁侍组像中的一件,即位于下方的供养菩萨。此像源自玄宗期的长安,以大理石的细腻材质,充分展示肌肤柔软弹性的质感,是盛唐白石造像的上乘之作。</p> <p class="ql-block">鎏金铜大日遍照佛像。</p><p class="ql-block">大理国盛明二年(公元1163年)。</p><p class="ql-block">佛像内腔铸有大理国盛明二年(公元1163年)张兴明等人发愿造金铜像大日遍照一身等内容的题记。装饰耳珰,臂钏,结降魔触地印的宝装佛像源自印度菩提迦耶,初唐时传入长安。大理国的大日遍照佛造型受到四川地区此类唐代宝装佛像的影响。</p> <p class="ql-block">鎏金铜阿嵯耶观音菩萨像。</p><p class="ql-block">大理国(公元937~1254年)。</p> <p class="ql-block">鎏金铜阿嵯耶观音菩萨像。</p><p class="ql-block">大理国(公元937~1254年)。</p><p class="ql-block">阿嵯耶观音是深受南诏、大理国皇室供奉的神祇,也被称作真身观音。其形象是南诏晚期隆舜帝时代集合各地高僧在本土早期观音形象的基础上,参照各地观音样式,创造的一种王室特有的观音形象,并延续到大理国时代。</p> <p class="ql-block">漆金彩绘木大势至菩萨像。</p><p class="ql-block">金(公元1115~1234年)。</p><p class="ql-block">这尊大势至菩萨木雕坐像源自山西南部汾河流域。金、元时期该地区木雕造像繁盛,表现出身材壮硕,装饰华丽,雕刻立体,线条流畅,夸张等特征。</p><p class="ql-block">汾河下流地区金、元木雕造像艺术造诣高超,地域特征鲜明,其样式影响了当地元明时寺庙壁画,充分体现了中国古雕塑艺术绘塑结合的特征。</p> <p class="ql-block">铜观音菩萨像。</p><p class="ql-block">北宋(公元960~1127年)。</p> <p class="ql-block">白石天王像。</p><p class="ql-block">北宋。</p> <p class="ql-block">木力士像</p><p class="ql-block">北宋。</p> <p class="ql-block">鎏金彩绘木观音菩萨像。</p><p class="ql-block">北宋。</p><p class="ql-block">菩萨的躯体和四肢多块木料拼接而成。表面经过后代妆銮。据工艺和造型判断,这尊观音像可能源自山西地区。其舒相坐势源自印笃多至帕拉时期的造姿态,但表现方式特别是五官刻画,已经是中国化。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">石伎乐构件</p><p class="ql-block">五代(公元907~960年)。</p><p class="ql-block">伎乐作为一种佛教供仪式,指以音声、器乐、歌舞等来供养佛陀。此伎乐浮雕可见吹笙,击大鼓和挥被帛踏地起舞的三组合。中古时期伎乐多从印度,中亚地传来,乐器以吹奏,打击类为主,舞蹈节奏明快,动作激烈,该伎乐浮尚留其余韵。</p> <p class="ql-block">背面。</p> <p class="ql-block">石元始天尊三尊像。</p><p class="ql-block">唐开元二十八年(公元740年)。</p> <p class="ql-block">焦真机石造像龛。</p><p class="ql-block">唐(公元618~907年)。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">石老君像。</p><p class="ql-block">唐(公元618~907年)。</p><p class="ql-block">唐代统治者奉老子为远祖,因而道教造像兴盛。这尊老君像凭几而坐,身前凭几已缺失,右手已残,原来可能持有麈尾扇。</p> <p class="ql-block">石天王像。</p><p class="ql-block">唐(公元618~907年)。</p> <p class="ql-block">石佛像</p><p class="ql-block">唐。</p> <p class="ql-block">灵㻮造石佛三尊像。</p><p class="ql-block">唐大和二年(公元828年)。</p> <p class="ql-block">杨长史石造像碑。</p><p class="ql-block">唐开元九年(公元721年)。</p> <p class="ql-block">石菩萨像。</p><p class="ql-block">唐。</p><p class="ql-block">此菩萨立像右手上举至肩,持柳枝,左手残缺,披帛绕身两道,沿双臂垂下,戴项饰,璎珞交叉胸腹间以兽装饰。上身袒露,下身着裙,跣足立于仰莲座上。菩萨身型健美,比例协调,具有初唐高宗时代洛阳造像特征。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">石佛像。</p><p class="ql-block">唐。</p> <p class="ql-block">石佛头像。</p><p class="ql-block">唐。</p><p class="ql-block">此佛头源于龙门石窟奉先寺北壁力土外侧下层圆拱形大龛内三尊身立佛的中尊,这些身等立可能是根据唐玄宗愿其亲信为玄宗做功德所造。佛头浑圆,面庞饱满,呈现盛康开元年的特色。</p> <p class="ql-block">相里銎徵造石阿陀佛像。</p><p class="ql-block">唐开元癸亥(十一年)。</p><p class="ql-block">公元723年。</p> <p class="ql-block">铜阿弥陀佛三尊像。</p><p class="ql-block">隨(公元581~618年)。</p><p class="ql-block">主尊佛像两侧的菩萨头冠上分别饰有化佛、宝瓶,可知为侍立阿弥陀左右的观世音、大势至。此类阿弥陀佛三尊造像体现了中国佛教雕塑艺术从南北朝时期的多元化样向隨朝样式发展的过程,稍显僵直的形体,表明北齐影响依然存在。</p> <p class="ql-block">石雕佛像。</p><p class="ql-block">隨。</p> <p class="ql-block">镂空鎏金佛像。</p><p class="ql-block">唐。</p> <p class="ql-block">鎏金铜思惟菩萨像。</p><p class="ql-block">唐。</p><p class="ql-block">菩萨右手托颊作思惟状,高发髻,束发披肩,宽肩收腰,四肢修长,体现出武周时期的特色。盘腿而坐的思惟形象受到印度笈多艺术影响。据底座结构判断,这尊造佛可能是群雕中一部分。</p> <p class="ql-block">石观音菩萨像。</p><p class="ql-block">隨。</p> <p class="ql-block">石造像浅残碑。</p><p class="ql-block">南朝(公元420~589年)。</p> <p class="ql-block">石观音菩萨像。</p><p class="ql-block">隨。</p> <p class="ql-block">石观音菩萨像。</p><p class="ql-block">隨。</p> <p class="ql-block">石塔节。</p><p class="ql-block">北魏(公元386~534年)。</p><p class="ql-block">出土石塔节的陇东地区是一处佛雕塑艺人传播的十字路口。在这件石塔节上,既有身穿“褒衣博带”装的佛像,也有衣着贴体的凉州风格的佛像,尤其是菩萨像上身裸露,下身着裙,明显受到西域影响。中国式佛装源自蜀地南朝齐风格,越过秦岭影响到陇东地区。体现了此地南北方向的交流。石塔节下方有龙、狮子、驴和骆驼等表示祥端的动物。这些动物在当时被认为是神兽,多从西域传过来的。</p> <p class="ql-block">三尊立佛像。</p><p class="ql-block">隨。</p> <p class="ql-block">石一佛二菩萨像。</p><p class="ql-block">南朝。</p><p class="ql-block">此造像用石灰岩雕刻,面部宁静含蓄,长颈削肩,体现出南朝造像骨清像的特征。现存南朝单体造像多见出于四川成都及泯江上流地区。此尊造像源自长江下游地区南朝齐、梁之际,因此显得尤为珍贵。</p> <p class="ql-block">道常造石太子像。</p><p class="ql-block">北齐天宝四年(公元553年)。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">岐法起等造石佛像。</p><p class="ql-block">西魏大统十六年(公元550年)。</p> <p class="ql-block">石一佛二菩萨造像龛。</p><p class="ql-block">北周(公元557~581年)</p> <p class="ql-block">石千佛造像碑。</p><p class="ql-block">北周。</p><p class="ql-block">造像碑满布坐于佛龛内的小型千佛,在碑正背两面各有一大龛,主尊分别雕刻释迦牟尼佛弥勒菩萨,均胁侍两弟子、两菩萨、两力士。整个造像碑表现了佛教的延续与无穷尽。啤上造像粗短、圆润,为典型的北周风格。</p> <p class="ql-block">背面。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">表情各不相同。</p> <p class="ql-block">一千尊佛像都不相同。</p> <p class="ql-block">残缺石佛像。</p><p class="ql-block">北周。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">马仕悦等石造像碑。</p><p class="ql-block">北齐武平三年(公元575年)。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">“石像十堪”碑。</p><p class="ql-block">北齐(公元550~577年)。</p> <p class="ql-block">王龙生等石造像碑。</p><p class="ql-block">北魏(公元386~534年)。</p><p class="ql-block">这件造像群碑将佛教雕刻艺术与画像石刻艺术相结合。造像碑的螭首、日月形象以及附有榜题的供养人源自汉画像石刻传统。碑身的佛教造像身材清瘦,服饰宽大飘逸,为北魏后期风格。碑文中出现的地名均在山西省临沂市境内。</p> <p class="ql-block">上面的名字都是当年出钱人姓名。</p> <p class="ql-block">狮子。</p> <p class="ql-block">不同人物雕刻。</p> <p class="ql-block">各种人物石雕。</p> <p class="ql-block">伞下人物。</p> <p class="ql-block">菩萨面部看不清了。</p> <p class="ql-block">这里又是出资人名字。</p> <p class="ql-block">左右人物。</p> <p class="ql-block">这里还有小书童。</p> <p class="ql-block">小书童。</p> <p class="ql-block">白石佛像。</p><p class="ql-block">北齐。</p><p class="ql-block">佛像由白色大理石雕成。北朝白石造像主要出自于今日河北省曲阳、定州邯郸境内,属于北齐定州和国都邺城及周边。佛像头部较大,上身修长,整体雕刻几何化,北齐特征鲜明。贴体的佛装和头光中的缠枝花本卉纹样受到古印度笈多艺术影响。</p> <p class="ql-block">铜佛像。</p><p class="ql-block">北魏。</p><p class="ql-block">佛像波浪状的发纹在正面引成旋涡,右手上举胸前施无畏印,左手下垂腰胯处。着袒露右肩式袈裟,衣纹密集贴体,双腿矗立。背光外围火焰纹富有张力。佛像具有北魏早中雄强风格,受到中亚和印度笈多艺术影响。</p> <p class="ql-block">张匡造铜观音菩萨像。</p><p class="ql-block">北魏神龟元年(公元518年)。</p><p class="ql-block">菩萨头冠簪花,缯带垂肩。右手施无印,左手施与愿印。披帛、璎珞在胸腹部交叉,披帛上搭时肘后沿体垂向伸展。上身裸露,下身着裙,跣足立于莲台上。莲台下承四床座,床座正面有三只榫眼,现存狮子。造型飘逸清秀,为受到南朝影响北魏晚期风格。</p> <p class="ql-block">鎏金铜菩萨像。</p><p class="ql-block">北魏太和五年(公元481年)。</p><p class="ql-block">有铭文记载类似多像多为观音,这尊造像头部较大,上身宽博,下身粗短,接近云冈一期和河西地区北凉的菩萨形体,应是受犍陀罗,新疆及河西地区早期佛教艺术的影响。</p> <p class="ql-block">石背光残件。</p><p class="ql-block">北魏。</p> <p class="ql-block">云冈石窟中造像。</p> <p class="ql-block">云冈石窟造像。</p> <p class="ql-block">石千佛残件。</p><p class="ql-block">北魏。</p> <p class="ql-block">聂氏义邑六十余人造四面石像。</p><p class="ql-block">东魏武定元年。</p><p class="ql-block">石像四面上部各开一龛,供奉三佛一菩萨,下方长方形小龛刻佛像四身,四面共计十六身,根据题刻“王子像主”可知,表现的是《妙法莲花经》化城喻品所说的十六王出家成佛故事。下方锲刻造像发愿文。记录此像是聂氏义邑六十余人发愿建造。义邑是古代民间自发组织佛教信仰团体,多由地缘和血缘关系相近的人组成。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">上面名字就是捐款人。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">仔细看一下。</p> <p class="ql-block">石思惟菩萨像。</p><p class="ql-block">北齐。</p> <p class="ql-block">石思惟菩萨像。</p><p class="ql-block">北齐。</p> <p class="ql-block">石天王像。</p><p class="ql-block">隨。</p> <p class="ql-block">石天王像。</p><p class="ql-block">隨。</p> <p class="ql-block">石天王像。</p><p class="ql-block">唐。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">漆木迦叶头像。</p><p class="ql-block">唐。</p> <p class="ql-block">彩绘泥塑菩萨。</p> <p class="ql-block">铜罗汉像,北宋。</p> <p class="ql-block">木雕佛像。</p><p class="ql-block">唐。</p> <p class="ql-block">木力士像。</p><p class="ql-block">宋(公元960~1279年)。</p> <p class="ql-block">白石天王像。</p><p class="ql-block">宋。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">铁罗汉像。</p><p class="ql-block">北宋(公元960~1127年)。</p> <p class="ql-block">局部细节。</p> <p class="ql-block">岐法起等造石佛像。</p><p class="ql-block">西魏大统十六年(公元550年)。</p> <p class="ql-block">白陶菩萨立像。北齐。</p> <p class="ql-block">鎏金铜大威德金刚像。</p><p class="ql-block">清代。</p> <p class="ql-block">鎏金铜迦楼罗像。</p><p class="ql-block">清代。</p> <p class="ql-block">大都佛儿张造青田石佛像。</p> <p class="ql-block">铜观音菩萨像。明代。</p> <p class="ql-block">彩绘泥塑菩萨像。明代。</p> <p class="ql-block">上海博物馆东馆内景。</p>