看看晚明的旅游业

白桦

<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《金瓶梅》里,没有写到任何人旅游——以游玩为目的旅行,但写到很多长途出差。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">比如,西门庆从山东清河到河南开封,给宰相送生辰纲;店铺经理山东到杭州进货;吴月娘到泰山庙烧香拜拜,一走也是半个月等等。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">一个人或者一众人离开家长途行走,会涉及很多社会服务。这点《金瓶梅》里零散的笔墨不少,但没有集中阐述。可能作者觉得,这些都自然无奇,不用赘述!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">尽管如此,我们也还是能看到,明末,长途出差,出门可以租驴、租马、租船;可以连带司机,也可以只租“驴口”;如果货物贵重,可以请保镖护送!后期西门庆自己就开了一家带保镖的货运公司。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">还有,丝绸集运地的杭州,客栈有给客人寄存货物的服务,注意不是寄存行李,是寄存货物!有时候一存存半年。另外秦淮岸边,娱乐业发达!秦淮八艳就不多说了。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">可能有人觉得这没什么呀!值得说道吗?想想我们往前倒40年,社会服务不发达,半个月在外,租车租船租仓库,下饭馆,住客栈,都不是简单的事!至于娱乐业,什么是娱乐业?!</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">古人没有“旅游”这个概念,但从来不缺游记!唐人李白几乎一生都在行走中,写了那么多游记!到了明朝,已然有了不事生产、职业旅人徐霞客!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">那明朝旅游业大致是什么情况呢?明人张岱在他的文集《岱记》里记录了他游泰山的见闻。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">张岱是晚明人,曾经正经上班,后来不想干了,手里也有些积蓄,于是提前退休,到处游历。集合游历见闻,形成《岱记》。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">先请上原文:</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">离州城数里,牙家走迎,控马至其门。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">门前马厩十数间,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">妓馆十数间,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">优人寓十数间。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">向谓是一州之事,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">不知其为一店之事也。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">到店,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">税房有例,募轿有例,纳山税有例。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">客有上中下三等,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">出山者送,上山者贺,到山者迎。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">客单数千,房百十处,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">荤素酒筵百十席,优傒弹唱百十群,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">奔走祗应百十辈,牙家十余姓。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">合计入山者日八九千人,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">春初日满二万,山税每人一钱二分,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">千人百二十,万人千二百,岁入二三十万。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">牙家之大,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">山税之大,</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">总以见吾泰山之大也。</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);">呜呼泰山!</span></p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(22, 126, 251);"></span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">是谁?居然在寺庙墙上胡乱涂鸦!</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;"></span></p><p class="ql-block">牙家是中介服务,这里可以理解成旅游服务公司。上文简单翻译就是:</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">旅游服务公司离城几里就出来迎接客人了,还帮忙把车停好!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">泰山脚下的民宿,每家门前都有十多间马厩!十多间KTV!十多间客房!目测,一家民宿的接待能力,就够一个县!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">服务公司不仅给安排住宿,还帮客人租车,买门票。客人下山可以送,上山上香,还可以帮忙联系山上地接。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">这样规模民宿有十多家!服务人员百十人。往来住宿的客人上千人,每天荤席素席百十桌,百十个娱乐团队轮翻上演!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">因为登泰山是收费的,门票大约相当于今天120元人民币左右(按2023年猪肉购买力),张岱还仔细的算了算,政府一年收入,大约两三千万人民币!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">最后张岱感叹:</p><p class="ql-block">旅游业好发达!<span style="color:rgb(22, 126, 251);">(牙家之大)</span></p><p class="ql-block">门票好挣钱!<span style="color:rgb(22, 126, 251);">(山税之大)</span></p><p class="ql-block">泰山,牛皮!<span style="color:rgb(22, 126, 251);">(总以见吾泰山之大也)</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">据宋史记载,泰山在宋朝王安石之前一直不收费,也就是说,杜甫登泰山写“会当凌绝顶,一览众山小”的时候,泰山是不收费的。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">宋朝时期,王安石提出泰山收费!从此泰山开始收费并且越来越贵!到明朝晚期收到大约今天人民币120块钱。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">到了清朝,乾隆立《裁革香税碑》为据,明确免除泰山门票。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">后来同治年间,碑石不声不响的没了,泰山又开始悄不声的收费了。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">民国期间,泰山不收费。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">1953年泰山开始收费,至今!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">说回明朝旅游业,小文显示,晚明旅游业兴起,游人如织,管弦不绝!围绕旅游业的各种服务行业繁荣活跃,解决了一大批从业者的就业。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">看看,明朝晚期和我们改革开放以后,甚至是加入WTO以后的社会状况像不像!往前倒40年,我们国人恐怕很难理解“旅游经纪公司”这种概念!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">这,也应证了小说《金瓶梅》里,百姓,尤其是运河沿岸的百姓,生活的“富裕”状况,不是空口白话,而且具有普遍性。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:right;">2023.7.25</p><p class="ql-block" style="text-align:right;">于盛夏的北京</p>