《论语》卫灵公

微风【谢绝🌸】

<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">卫灵公问陈于孔子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">孔子对曰:“俎豆之事,则尝闻之矣;军旅之事,未之学也。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">明日遂行。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">卫灵公向孔子询问排兵布阵的方法。孔子回答说:“祭祀礼仪方面的事情,我听说过;用兵打仗的事,从来没有学过。”第二天就离开了卫国。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">&nbsp;</span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">在陈绝粮,从者病,莫能兴。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子路愠见曰:“君子亦有穷乎?”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“君子固穷,小人穷斯滥矣。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">孔子在陈国断绝了粮食,跟从的人都饿病了,躺着不能起来。子路生气地来见孔子说:“君子也有困窘没有办法的时候吗?”孔子说:“君子在困窘时还能固守正道,小人一困窘就会胡作非为。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;"></span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“赐也!女以予多学而识之者与?”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">对曰:“然,非也?”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">曰:“非也,予一以贯之。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px; color: rgba(0, 0, 0, 0.8);">孔子对子贡说:“赐呀,你以为我是多多地学习并能牢记所学知识的人吗?”子贡回答说:“是的,难道不是这样吗?”孔子说:“不是的,我是用一个基本观念把它们贯穿起来。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px; color: rgba(0, 0, 0, 0.8);"></span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size: 20px;">【原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“由!知德者鲜矣。”</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size: 20px;">【译文】</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">孔子说:“仲由啊!现在知晓德的人实在是太少了。”</span></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“无为而治,其舜也与?夫何为哉?恭己正南面而已矣。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">孔子说:“能够不做什么就使天下得到治理的人,大概只有舜吧?他做了什么呢?他只是庄重端正地面向南坐在王位上罢了。”</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size: 20px;">【解读】</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px; color: rgba(0, 0, 0, 0.8);">舜是孔子心目中理想的圣王。孔子之所以十分赞赏大舜无为而治的政治,是因为留恋三代的礼治。舜对人对事小心恭敬,安闲从容地施以仁政,故能无为而治。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px; color: rgba(0, 0, 0, 0.8);"></span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="font-size: 20px;">【原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子张问行。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“言忠信,行笃敬,虽蛮貊之邦,行矣。言不忠信,行不笃敬,虽州里,行乎哉?立则见其参于前也,在舆则见其倚于衡也,夫然后行。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子张书诸绅。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="color: rgba(0, 0, 0, 0.8); font-size: 20px;">子张问怎样才能处处行得通。孔子说:“言语忠实诚信,行为笃厚恭敬,即使到了蛮貊地区,也能行得通。言语不忠实诚信,行为不笃厚恭敬,即使是在本乡本土,能行得通吗?站立时,就好像看见‘忠实、诚信、笃厚、恭敬’的字样直立在面前;在车上时,就好像看见这几个字靠在车前横木上,这样才能处处行得通。”</span></p><p class="ql-block"><span style="color: rgba(0, 0, 0, 0.8); font-size: 20px;">子张把这些话写在衣服大带上。</span></p><p class="ql-block"><span style="color: rgba(0, 0, 0, 0.8); font-size: 20px;"></span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“直哉史鱼!邦有道,如矢;邦无道,如矢。君子哉蘧伯玉!邦有道,则仕;邦无道,则可卷而怀之。”</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size: 20px;">【译文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px; color: rgba(0, 0, 0, 0.8);">孔子说:“史鱼正直啊!国家政治清明时,他像箭一样直;国家政治黑暗,他也像箭一样直。蘧伯玉是君子啊!国家政治清明时,他就出来做官;国家政治黑暗时,就把自己的才能收藏起来(不做官)。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px; color: rgba(0, 0, 0, 0.8);"></span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“可与言而不与之言,失人;不可与言而与言,失言。知者不失人,亦不失言。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">&nbsp;孔子说:“可以和他谈的话但没有与他谈,这是错失了人才;不可与他谈及却与他谈了,这是说错了话。聪明的人不错过人才,也不说错话。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;"></span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“志士仁人,无求生以害仁,有杀身以成仁。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文】</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">&nbsp;孔子说:“志士仁人,不会为了求生损害仁,却能牺牲生命去成就仁。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;"></span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子贡问为仁。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“工欲善其事,必先利其器。居是邦也,事其大夫之賢者,友其士之仁者。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子贡问怎样推行仁德,孔子说:“工匠要想把活干得漂亮,必先把器具打磨锋利。现在,我们生活在这个国家,就要侍奉那些有贤德的大夫,结交有仁德的士人,和他们成为好朋友。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;"></span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">颜渊问邦。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“行夏之时,乘殷之辂,服周之冕,乐则《韶》《舞》。放郑声,远侫人。郑声淫,佞人殆。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文】</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px; color: rgba(0, 0, 0, 0.8);">颜渊问怎样治理国家。孔子说:“实行夏朝的历法,乘坐殷朝的车子,戴周朝的礼帽,音乐就用《韶》和《舞》,舍弃郑国的乐曲,远离谄媚的人。郑国的乐曲很淫秽,谄媚的人很危险。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px; color: rgba(0, 0, 0, 0.8);"></span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“已俟乎!吾未见好德如好色者也。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">孔子感叹道:“完了,我还没有见过喜好美色那般喜好美德的人。”</span></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">原文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">子曰:“人无远虑,必有近忧。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">【</span><b style="font-size: 20px;">译文</b><span style="font-size: 20px;">】</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">孔子说:“人无长远的计划和考虑,必定会有近期的忧虑。”</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;"></span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">图文/网络</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;"><span class="ql-cursor"></span></span></p>